Onderzoek naar groen erfgoed in parken
De Bomenluisteraar is een onderzoeksproject dat is toegekend binnen de Nationale Wetenschapsagenda en wordt uitgevoerd binnen het netwerk van SPRONG GROUNDED by Data. Het project richt zich op onderzoek naar groen erfgoed en wordt uitgevoerd door het lectoraat Sustainable Areas and Soil Transitions in samenwerking met partners.
In dit project staat de vraag centraal hoe bomen in parken reageren op veranderingen in hun omgeving, in het verleden en in het heden. Bomen spelen een belangrijke rol in het dagelijks leven, bijvoorbeeld door het zuiveren van lucht en het bieden van schaduw. Oude bomen zijn vaak geplant door eerdere generaties en vormen daarmee een levende verbinding met de geschiedenis van de stad.
Bomen als dragers van geschiedenis
Bomen vertellen een verhaal, niet alleen over hun eigen leven, maar ook over dat van mensen. Zij vormen een vorm van groen erfgoed en zijn een vaak vergeten drager van stedelijke geschiedenis. Tegelijk kunnen bomen hun verhaal niet zelf vertellen. In de Bomenluisteraar wordt onderzocht hoe bomen een stem kunnen krijgen, zodat zichtbaar en hoorbaar wordt hoe zij reageren op veranderingen in hun omgeving.
Binnen het project worden multimedia ingezet om deze verhalen te vertellen. Daarbij staan ecologie en erfgoed centraal en wordt gezocht naar manieren om mensen letterlijk en figuurlijk te laten luisteren naar bomen.
Onderzoekslocaties
Het onderzoek vindt plaats in twee parken. Onderstaande parken vormen de context waarin wordt onderzocht hoe bomen reageren op veranderingen in hun leefomgeving.
- het Rijsterborgher Park in Deventer
- Landgoed Clingendael in Den Haag
Data en sensoren
Binnen het project worden bestaande databronnen over de parken gecombineerd met sensordata. Het gaat onder andere om archieven, ruimtelijke gegevens, luchtfoto’s en satellietdata, aangevuld met sensoren die boomgroei monitoren. Door deze gegevens te combineren wordt inzicht verkregen in hoe bomen reageren op veranderingen in de omgeving.
Dit is vooral relevant voor stedelijke parken. Door klimaatverandering wordt het belang van stedelijk groen steeds duidelijker. Groen in de leefomgeving zorgt onder andere voor verkoeling, opvang van regenwater en het vasthouden van bodemwater. Daarnaast vormt de bodem een habitat voor uiteenlopende planten en dieren.
Van verleden naar toekomst
Met de Bomenluisteraar wordt onderzocht welke invloed door de mens veroorzaakte veranderingen hebben op groen erfgoed. Door historische bronnen te combineren met actuele metingen wil het project laten zien welke rol bomen spelen in onze dagelijkse leefomgeving.
De verhalen die bomen vertellen gaan niet alleen over het verleden en erfgoed, maar bieden ook inzichten voor de toekomst. Door te leren luisteren naar bomen, draagt het project bij aan een beter begrip van de relatie tussen ecologie, erfgoed en de leefomgeving van vandaag.
